Шокан Уалиханов ( 1835-1865 ) - 12 Сентября 2009 - Блог хорошего настроения - Abuka Presents
Среда, 26.11.2014, 03:35
Приветствую Вас, Гость | RSS
Наш опрос
Любите ли вы фотографировать?
Всего ответов: 39
Статистика

На сайте: 0
Гостей: 0
Зарегистрированных: 0
Форма входа
E-mail:
Пароль:
Главная » 2009 » Сентябрь » 12 » Шокан Уалиханов ( 1835-1865 )
22:23
Шокан Уалиханов ( 1835-1865 )


Шокан Валиханов (1835—1865) — ученый, историк, этнограф и фольклорист, путешественник, просветитель 

Валиханов — потомок старинного султанского рода. Жизнь его (впрочем, как и смерть) полна загадок и интересных фактов, которые могли бы стать сюжетом для потрясающего блокбастера, не менее захватывающего, а может быть, и более интересного, чем "Монгол" или "Кочевник". Возможно, это слишком обыденное сравнение, но вполне достойное для массового восприятия.
Даже если взять только один эпизод — поездку в Джунгарию, — получится настоящая бондиана.
Всего четыре европейца побывали там до Валиханова: в XIII веке — знаменитый Марко Поло, в XVII — монах-иезуит Гаес, во второй половине XIX века — англичанин, имя и судьба которого остались неизвестными, и отчаянный немецкий путешественник Адольф Шлагинтвейт, исчезнувший бесследно в ходе своей дерзкой экспедиции в Центральную Азию. Китайские власти всячески препятствовали проникновению иностранцев в Джунгарию. Любой европеец, оказавшийся в Кашгаре, рассматривался ими как шпион и подвергался смертной казни.
В июне 1858 года Валиханов отправляется в путешествие. В путь Шокан тронулся с караваном семипалатинского купца Мусабая Тохтубаева. Он путешествовал под вымышленным именем Алимбая, переодетый в восточную одежду и с обритой, по местному обычаю, головой. За полтора месяца достигнув верховий реки Или, купцы провели там месяц, занимаясь торговлей с киргизами, после чего караван двинулся к китайской границе. Пройти через Тянь-Шань в сентябре оказалось делом нелегким. При переходе через перевалы в высокогорных снежниках и ледниках погибла большая часть баранов, верблюдов и лошадей. Кроме того, несколько раз пришлось отбиваться от нападений разбойничьих шаек, грабивших караваны в горных ущельях. При входе в город караван по приказу китайских властей был подвергнут тщательному обыску.
Во время пребывания в Кашгаре Валиханов познакомился со многими купцами, чиновниками и другими местными жителями. Ему удалось собрать сведения о населении и дорогах "страны шести городов", как называли уйгуры Кашгарию. Исследователь записывал также данные о климате и природе страны, ее экономике. Он сумел установить подробности гибели в Кашгаре отважного Шлагинтвейта, которому отрубили голову у городской стены.
12 апреля 1859 года, через 11 месяцев после начала путешествия, Шокан Валиханов вернулся в Верный. Сохранилась фотография, датированная этим же годом, где Валиханов запечатлен с Достоевским. В руках Валиханова кинжал, подаренный Федором Михайловичем, а на голове — та самая прическа, приобретенная перед походом.

 


Уәлиханов Шоқан (1835-1865)

Уәлиханов Шоқан Шыңғысұлы – қазақтың ұлы ғалымы: ориенталист, тарихшы, фольклоршы, этнограф, географ, ағартушы, демократ. Шын аты-Мұхаммедханафия, әжесінің бала күнінде «Шоқаным» деп еркелетіп айтуымен, «Шоқан» аталып кеткен. Туған жері-қазіргі Қостанай облысындағы Құсмұрын көлінің жағасы. Арғы атасы-қазақтың ұлы ханы –Абылай, Шоқан оның шөбересі. Өз атасы Уәли де хан болған. Ал әкесі Шыңғыс Қазақстанда хандық жүйе жойылып, аға сұлтандықтың енгізілуіне байланысты, аға сұлтан лауазымын иеленген. «Жеті жұрттың тілін білуге тиісті» хан тұқымы болғандықтан, ауыл мектебінде оқып, арабша хат таныған Шоқан араб, шағатай тілдерін меңгерген. Бұдан кейін оны әкесі сол кезде Сібірдегі ең таңдаулы оқу орны деп есептелінетін Омбы кадет корпусына береді. Зерек те зерделі Шоқан мұнда «екі –үш жылдан кейін-ақ өз кластарынан ғана емес, өзінен екі жас үлкендердің класындағыларды да басып озып шығады» (Г.Н.Потанин). Кадет корпусын бітіргеннен кейін Шоқан Батыс Сібір генерал-губернаторының кеңсесінде қалдырылады. Ол 1855 жылы Ұлы жүзді Қоқан хандығының ықпалынан шығарып, Ресейге қосу бағытында жұмыс істеу үшін ұйымдастырылған экспедицияға қатысып, Семей, Аягөз, Қапал арқылы Іле Алатауына дейін келеді, Жоңғар қақпасына, Алакөл, Тарбағатайға саяхат жасайды. Осы сапарында қазақ, қырғыз ауыз әдебиетінің үлгілерін, тарихы мен этнографиясының материалдарын жинап алады. Бұл еңбегін жоғары бағалаған генерал Г.Х.Гасфорт оны наградаға ұсынады, әскери лауазымы бір сатыға жоғарылап, поручик атағын алады. Келесі жылы М.М.Хоментовский басқарған әскери-ғылыми экспедицияға қатысып, қырғыз елін жете зерттеп, Ыстықкөл аймағының картасын жасасады. Шоқанның Қашқарияға сапары ғалымдық, ағартушылық саласындағы еңбегінің жаңа белеске көтерілуіне жол ашты. Қоқан хандығының Қашқардағы консулы әрі саяси резидентінің көмегімен Қашқардың экономикалық саяси құрылымын зерттеп, бұл халықтың тарихы мен этнографиясынан көптеген материалдар жинайды. Қашқар сапарынан «Алты шаһардың, яғни Қытайдың Нан-лу провинциясының шығыстағы алты қаласының жайы» атты еңбегі дүниеге келеді. Шоқаннан қалған мұраның бірі-бейнелеу өнеріндегі зерттеулері. Бұл еңбектер оның өнердің осы саласындағы қазақтың тұңғыш профессионал суретшісі болғанын дәлелдейді. Ол негізінен портрет, пейжаз және халықтың тұрмыс-салтын бейнелеумен айналысқан. Одан 150-дей сурет қалған. Науқасы меңдегендіктен Петербургтан елге оралған Шоқан туған халқының екі жақты қанауда езілгенін көріп, 1862 жылғы сайлауда Атбасар округының аға сұлтаны болуға талпынады. Тән ауруы мен жан ауруына шипа таба алмаған Шоқан 1865 жылы Алтынемелде, Көшкентоғай деген жердегі Тезек төренің ауылында қайтыс болады. Шоқанның маңдайына «жарқ етіп сөнген құйрықты жұлдыздай» қысқа ғана ғұмыр сүру жазылды. Бірақ ол аз ғана ғұмырында адам қабілетінің ғажайып мүмкіндіктерін, гуманизмнің биік өресін, ұлтжандылықтың жалтақсыз үлгісін, алғырлықтың қайран қаларлық өнегесін барша болмысымен, нақтылы іс-әрекетімен дәлелдеп үлгерді.



Юсупов Аблай

Категория: Биографии | Просмотров: 15230 | Добавил: Abuka | Теги: шокан уалиханов, шокан уалиханов биография, чокан уалиханов, биография шокана уалиханова | Рейтинг: 4.2/5
Всего комментариев: 4
4 Жулдызай   (27.02.2011 17:42)
Көп көп рахмет !

3 Ангелина   (02.11.2010 17:29)
көп рахмет!

2 Ангелина   (02.11.2010 17:27)
Көп рахмет!

1 СПАСИБО!   (24.09.2010 22:40)
ТО ЧТО НАДО ДЛЯ РЕФЕРАТА :) Я ПОЛУЧУ 5 СПАСИБО ВАМ :)))

Имя *:
Email:
Код *:
Поиск
Календарь
«  Сентябрь 2009  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930